Μικρή Απολογία

Aποδεικνύεται δύσκολο να γράψω κάτι για τις φωτογραφίες.

Ίσως γιατί εξ’ αρχής δεν προσπάθησα να προσεγγίσω κάποια αλήθεια που θα μπορούσε να βρεθεί «εκεί έξω» αλλά γιατί απλώς προέκυψε επιτακτικά η ανάγκη να αποτυπώσω την δική μου στρέβλωση της πραγματικότητας. Για κάποιο λόγο – όχι και τόσο παράδοξο – ήθελα ο “κόσμος” που θα έφτιαχνα να ήταν εκ διαμέτρου αντίθετος σε αυτόν που προέβαλαν τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Αυτή η στάση με βοήθησε σε όλη την εξέλιξη των τελευταίων δυο χρόνων. Ο φακός μου ήταν στραμμένος και διαθέσιμος σε όλα εκτός από την οπτική που θα έβλεπα το βράδυ στην τηλεόραση όταν θα γύριζα στο σπίτι.

Το να φωτογραφίζει κανείς τις συγκρούσεις στο κέντρο της Αθήνα γίνεται ολοένα και πιο επικίνδυνο. Η βία μεγαλώνει, και σε αυτό συμβάλει – ή μάλλον καλύτερα είναι αποκλειστικά υπεύθυνη – η πρωτογενής βία. Είναι ο βιασμός που υφίσταται το κοινωνικό και προσωπικό πλέγμα της καθημερινότητας που ζούμε, η πολιτική σαν βάρβαρος εισβολέας στο πραγματικό και η αντεστραμμένη πραγματικότητα των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης σαν εχθρός του αληθινού. Μέσα σε ένα ιδιότυπο πλαίσιο απόπειρας για πληροφόρηση (ή αντιπληροφόρηση), καλώς ή κακώς, όταν είσαι στο δρόμο με μία κάμερα στα χέρια, διατηρείς κάποια απόσταση από τα γύρω τεκταινόμενα. Ανάμεσα σε εσένα και το γεγονός υπάρχει ο φακός, οι ρυθμίσεις και πολλά άλλα. Με λίγα λόγια δεν «ζεις» όλα αυτά που διαδραματίζονται γύρω σου. Μερικές φόρες βλέπω κάποια καρέ μου και αναρωτιέμαι αν πράγματι βρέθηκα ποτέ πίσω από αυτήν την εικόνα. Από την άλλη υπάρχουν και εκείνες οι στιγμές που θα διατρήσουν την προστασία που παρέχει η φωτογραφική μηχανή. Μάλλον πρόκειται τότε για τις προσωπικές ιστορίες που έχουν καταγραφεί εσωτερικά, οτιδήποτε δεν καταγράφηκε σε κάποιο καρέ για να το μοιραστώ.

Τί δεν θα ξεχάσω; Ίσως την επείγουσα συναίσθηση τέτοιων καταστάσεων. Κάτι σχεδόν υπερβατικό, ακριβώς επειδή συνίσταται σε μια προφανή αδυναμία: όταν είσαι μέσα δεν έχεις όλη την εικόνα και όταν είσαι μακριά πρέπει να βασιστείς στην πραγματικότητα άλλων για να καταλάβεις. Υπήρξαν φορές που έκανα ένα βήμα πίσω σαν να είχα μπροστά μου ένα φυσικό φαινόμενο που μία μικρή λεπτομέρεια θα έπαιζε καθοριστικό ρόλο για την εξέλιξη του. Όλα αυτά έχουν contrast. Εκεί καταμαρτυρεί κανείς τις καλύτερες αλλά και τις χειρότερες ανθρώπινες εκφράσεις.

Σαν επίλογο, δεν θα διατυπώσω κάποια πρωτοτυπία μιλώντας για το αύριο, ίσως απλώς να προσπαθώ να φανταστώ τις επόμενες φωτογραφίες. Ποια είναι η λύση στο παρόν αδιέξοδο ; Δεν ξέρω. Προσωπικά δεν βρίσκω μονοσήμαντες απαντήσεις-πανάκεια. Όλα είναι σε κίνηση. Πιστεύω ότι δυνητικά μπορούμε να αναδυθούμε πληρέστεροι από αυτήν την κατάσταση – ίσως και ελλιπέστατοι. Θα δείξει. Το μόνο σίγουρο ότι την επαύριο όλα θα είναι διαφορετικά. Η ιστορία είναι γραμμική μόνο στην αφήγηση της – λίγο πριν ήταν ένα χάος από πολλές πιθανές εκδοχές.

*Ένα μεγάλο ευχαριστώ στην Δανάη Λειβαδά για την πολύτιμη βοήθεια της τα τελευταία δυο χρόνια. Έχει βρεθεί πολλές φορές δίπλα μου την ώρα των συγκρούσεων αλλά και στην τελική επιλογή του υλικού. Επίσης έχει κάνει την επιμέλεια και τις μεταφράσεις σε όλα τα κείμενα.

Γιάννης Μπιλήρης.